Het is twee over twaalf
Inmiddels staan er in 2026 ongeveer 70 recreatiewoningen op het eiland te koop. De canon in de duingebieden is in 2024 en 2025 voor het eerst in volle omvang herzien, zonder de coulanceregelingen, ingroeiperiodes en afkoopvarianten die in dezelfde postcode zijn toegepast. In combinatie met de Box 3-heffing op tweede woningen leidt dat tot lasten die voor een groeiend deel van de erfpachters niet meer op te brengen zijn.
In november 2001 stelden drie deskundigen, op gezamenlijk verzoek van SBB en de erfpachters, een bindend advies op over de canonherziening van het Recrea-perceel in Midsland-Noord. Naast de waardebepaling deden zij, ongevraagd maar unaniem, acht aanbevelingen voor een eerlijker stelsel: langere looptijden, een transparante grondwaardering, een controleerbare herzieningsmethode, een bovengrens bij herziening en de mogelijkheid van afkoop. Het advies werd door alle partijen ondertekend. De acht aanbevelingen werden door SBB niet overgenomen.
Sindsdien volgden Grapperhaus (2003), Bleker (2011), Van der Werf (2013), het Midsland-compromis (2015) en de opinie Van Weeren (2022). Het patroon was steeds hetzelfde: overgenomen werd wat het stelsel financieel sterker maakte voor SBB, losgelaten werd wat het zekerder zou maken voor de erfpachter. De duingebieden werden in elke regeling uitgesloten, met uitzondering van een eenmalig aanbod voor 99-jarige afkoop.
De basis voor een houdbaar stelsel ligt er al meer dan twee decennia. Vanuit alle hoeken zijn voorstellen gedaan: van taxateurs in de commissie Van der Werf (2013), van juridische deskundigen in het bindend advies van 2001, en van de erfpachters zelf in de twintig jaar dat de VTE bestond. De acht aanbevelingen uit 2001 zijn niet achterhaald. De methodiek van Peter G. Jager, recent overgenomen door de gemeente Den Haag, laat zien dat een stelsel dat stabiliteit, voorspelbaarheid en uniformiteit biedt niet alleen denkbaar is, maar in Nederland ook werkelijk bestaat.
De feiten op het eiland zijn zichtbaar: 70 recreatiewoningen te koop in 2026, een canon in de duingebieden die zonder ingroeiregeling is herzien, contractsoorten naast elkaar die ongelijk uitpakken in hetzelfde postcodegebied, en een groeiend aantal erfpachters dat de lasten niet meer kan dragen.
Wat ontbreekt is een voorstel van Staatsbosbeheer voor een stelsel dat houdbaar is voor alle erfpachters op het eiland. Een stelsel waar de gemeente, haar bewoners en haar bezoekers gezamenlijk op kunnen bouwen.
Het initiatief daarvoor ligt bij Staatsbosbeheer.