Families met een gezamenlijk tweede huisje op Terschelling waren lang heel gewoon. Stapeling van belastingen maakt daar een eind aan. De familiehuisjes staan massaal te koop en de prijzen voor toeristen schieten omhoog.
In een hoek in haar recreatiewoning in de duinen in Midsland aan Zee toont Marieke Feenstra een foto met drie kinderen, poserend tussen het helmgras op Terschelling. "De middelste ben ik. Opa had hier een huisje", zegt de 60-jarige Amsterdamse.
Deze foto staat symbool voor wat zich nu afspeelt in West aan Zee en Midsland aan Zee, de twee badplaatsen op Terschelling die louter uit vakantiehuisjes bestaan. Veel van de huisjes zijn familiebezit. Soms al vijf generaties en via overerving in de familie gebleven. Maar de huisjes zijn niet meer te betalen. "Zo verdrietig, zoveel families en zoveel historie, we kunnen het niet meer opbrengen."
In Midsland aan Zee en West aan Zee staan tientallen huizen te koop. Zo'n zestig, telt Feenstra er. Vier keer meer dan wat volgens makelaars gebruikelijk is. De huisjes gaan naar heel rijke mensen, die geen behoefte hebben aan verhuur. "Per huisje dat 24 weken per jaar wordt verhuurd, kost het eiland dat een ton aan omzet."
Haar eigen vakantiewoning in Midsland aan Zee staat nog niet te koop. Ze kocht het 25 jaar geleden. Maar komend jaar komt er een veelvoud aan lastenverzwaringen op haar af. "Zoals het nu lijkt, gaat straks elk jaar 45.000 euro naar de belastingen."
Jos Sturkenboom, die ook een huisje heeft in Midsland aan Zee, schudde een week geleden als inspreker de gemeenteraad van Terschelling wakker over de nakende opeenstapeling van lastenverzwaringen. Ten eerste krijgt iedereen met een recreatiewoning te maken met een verhoging van de box 3-belasting op verhuurinkomsten (tot bijna 8 procent). Ten tweede met een btw-verhoging van 9 naar 21 procent en op Terschelling wacht een WOZ-verhoging van 10 procent. Daar bovenop krijgen sommige duinhuisbezitters een erfpachtcanon-verhoging die kan oplopen tot 1000 procent.
Pas sinds een paar maanden dringt tot de huizenbezitters door wat er aan lastenverzwaringen op hen afkomt. "Toen we tot dat besef kwamen, zijn ons de haren te berde gerezen", zei Sturkenboom als inspreker tegen de gemeenteraad.
Met acht anderen heeft de inwoner van Culemborg de belangengroep Erfpachters MAZ en WAZ opgericht. "De meesten wachten als konijnen voor de lamp op box 3." Zijn familie bezit sinds 2012 een huis achter de Noordzeekust. "Eerlijk gezegd was er maar één jaar dat we er geld aan overhielden."
Nu dreigt zijn jaarlijkse erfpachtafdracht te stijgen van 2.800 naar 15.000 euro. "Het is voor ieder individu verschillend. Er is een overbuur met een eeuwigdurende erfpacht van 1,78 euro. Er is geen peil op te trekken."
Makelaar Arie van Keulen ziet dat er heel veel recreatiewoningen te koop staan, op heel Terschelling en ook op de andere Waddeneilanden. In de badplaatsen West aan Zee en Midsland aan Zee komen daar de explosief gestegen WOZ-waarde en het nieuwe erfpachtcontract bij.
"Huizen die vaak al tig jaar in de familie zitten, kunnen niet meer uit. Ze zitten bij ons huilend aan tafel, ze weten niet meer wat ze moeten doen. Verkopen dan maar." De box 3-belasting stijgt van 5,88 naar 7,78 procent. De WOZ in Midsland aan Zee en West aan Zee wordt gemiddeld getaxeerd op 1,2 à 1,4 miljoen euro. "Een kleine 8 procent daarvan is ongeveer een ton, daarover betaal je 36 procent inkomstenbelasting. Dan zit je op 36.000 euro. Ja, dat hakt er wel in."
Volgens Van Keulen moet 15 procent van de huisjesbezitters een nieuw contract tekenen. "Veel anderen zijn in 2052 aan de beurt." Ook de waarde van de grond is mede gebaseerd op de getaxeerde WOZ-waarde van de vakantiewoning. Die prijzen zijn gebaseerd op wat er in de coronaperiode voor is betaald. "Voor huizen die op heel goedkope erfpachtgrond staan op toplocaties zijn toen belachelijke bedragen neergelegd. Ze zijn verkocht in de gekte van de markt, in de tweede helft van 2020. Voor anderhalf miljoen euro? Ook wel voor 1,9 miljoen. Mensen konden niet naar het buitenland, duikelden over elkaar heen met biedingen. Daar is het ontspoord, daar zijn de taxaties op gebaseerd."
Van Keulen ziet dat de huisjes door een BV worden opgekocht. "Ik schat in dat negen van de tien huisjes in BV-vorm worden gekocht, dan wordt een huisje als belegging gezien en dat is belastingtechnisch gunstiger." Voor familiehuizen is deze route vaak niet haalbaar.
Van Keulen is het eens met Feenstra dat Terschelling zichzelf uit de markt prijst. "De prijzen worden doorberekend aan de consument. Die vliegt straks nog eerder naar Turkije dan nu al gebeurt."
Van Keulen vindt dat er moet worden gestopt met jojobeleid en het draaien aan verschillende knoppen zonder de gevolgen te kunnen overzien. Een andere groep Terschellinger huisjesbezitters is al op het ministerie van Financiën geweest om de box 3-ellende te bespreken.
Feenstra stelt dat ze twee keer betaalt voor de grond: een keer via de jaarlijkse erfpacht en een keer via de box 3-belasting en onroerendezaakbelasting, omdat ze via de WOZ wordt gezien als eigenaar van de grond. "Het is zo oneerlijk."
Het huis dat Feenstra ooit kocht zag ze als haar pensioen. "Dat kan ik dan verhuren als aanvulling op mijn AOW, dacht ik. Ik ben ondernemer, heb nooit pensioen opgebouwd. Als ik het huisje verkoop, kan ik niet meer wonen op mijn geliefde eiland. Ik heb hier zoveel stress van, maar ik blijf strijden."